طي 30سال گذشته، تحول بزرگ و شگرفي در عرصه آموزش عالي صورت گرفته است. اكنون ايران در عرصه فناوريهاي نوين و آموزش عالي جزء 10كشور برتر جهان شناخته مي شود. توسعه كمي مراكز آموزش عالي و تحقيقاتي در كنار توسعه كيفي از مهمترين عوامل در تعالي كشور محسوب مي شود. با پيروزي انقلاب اسلامي، تعداد مراكز آموزش عالي رشد چشم گيري داشته است.
     رهبر فرزانه انقلاب اسلامي درباره پيشرفتها و تحولات آموزش عالي پس از انقلاب فرمودند:
    ... امروز با قبل از انقلاب و زمان طاغوت، قابل مقايسه نيست. حجم و كيفيت كاري كه انجام گرفته، آن روز حتي به ذهن ما هم خطور نمي كرد كه ممكن است اين كارها بشود؛ اما شده است ... استعدادهاي انساني، عنصر انساني و ظرفيت انساني، خيلي خيلي بالاست .
     همچنين آموزش و بازآموزي نيروي انساني در سطوح گوناگون، براي پاسخگويي به نياز بنگاههاي اقتصادي، و فراهم ساختن مهارتها و تخصصهاي لازم در همه ي سطوح، جزء سياستهاي كلي برنامه پنجساله سوم بوده است.
     تعداد دانشجويان
    ... ارتقاي سطح آموزش و تربيت نيروي انساني و تعميق پژوهش و ... از دستورات مقام معظم رهبري به سران سه قوه مي باشد .
     دانشمندان و متخصصين علوم مختلف به عنوان سرمايه هاي انساني و اجتماعي محسوب شده كه نقش مهمي در پيشرفت علمي- اجتماعي جوامع دارند و در اين ميان دانشجويان به عنوان نيرو هاي بالقوه داراي اهميت خاصي مي باشند.
     از آنجا كه اهميت بخشيدن كمي و كيفي به مسائل دانشجويان نشان دهنده بينش راهبردي مسئولان آن جامعه به پيشرفت علمي كشور در ابعاد مختلف مي باشد؛ توجه به دانشجويان، تحصيلات تكميلي دانشگاه ها و مراكز تحقيقاتي به عنوان پايه هاي توسعه جامعه، يكي از اولويت ها در نقاط مختلف كشور بوده است و اقدامات خوبي در سال هاي اخير در زمينه رفاه دانشجويان انجام شده است.
     جمعيت دانشجويي كشور كه درسال 1979، 170 هزارنفر بود، درسال جاري به 3/3 ميليون نفر رسيده و اين درحالي است كه جمعيت كشور دراين مدت دو برابر شده است. تعداد دوره هاي دكتري كشور نيز كه از انگشتان دست تجاوز نمي كرد تقريبا در تمامي رشته ها و شاخه هاي علمي ايجاد شده است.
     نگاهي به عملكرد آموزش عالي كشور در سه دهه اخير به شرح جدول ذيل، نشان دهنده رشد و گسترش كمي محسوس در آن است.
     در سال هاي پس از انقلاب با توجه به نياز جامعه مبني بر حضور زنان در عرصه هاي مختلف اجتماع با حذف موانع پيش روي اين قشر، گام هاي موثري براي حضور فعال زنان در عرصه هاي مختلف علمي و اجتماعي برداشته شده است؛ به طوري كه هم اكنون حضور زنان در محافل علمي رشد بسيار خوبي داشته و تعداد دانشجويان زن در مراكز آموزش عالي دولتي در سال تحصيلي 1385-1386 ، 888799 نفر برآورد شده است كه اين رقم نسبت به سه دهه گذشته حدود 20 برابر شده است.
     تعداد دانشجويان زن در مقطع دكترا طي ده سال گذشته 269 درصد افزايش داشته، همچنين تعداد دانشجويان دختر در مقطع كارشناسي ارشد 26 برابر و در مقطع كارشناسي 22 برابر شده است .
     ظرفيت دانشگاه ها
     اعتقاد ديگر من درباره وجود استعدادهاي بسيار خوب در دانشگاههاست. من چند روز قبل در همين جا و در جمع مسئولان گفتم گزارشهايي كه انسانهاي وارد از وضع دانشگاهها براي من آورده اند، گزارشهاي بسيار خوبي است. نه اينكه كمبودها و نقصها ناديده گرفته شده باشد؛ نه، بلكه غالب آنها را مي دانيم و تلاش هم مي شود كه ان شاءالله برطرف گردد؛ لكن مجموعا حركت دانشجويي خوب است و ظرفيت علمي و تحصيلي كشور در بيست سال اخير ده برابر شده، در حالي كه متوسط رشد آن در دنيا در چهل سال اخير شش برابر بوده است.
     در اين سال ها توجه مسئولان دانشگاه به حوزه هاي پذيرشي و حتي بخش عمران دانشگاه ها سبب رشد مناسب اين حوزه ها گرديده است.
    30 درصد جوانان در سطح كشور به آموزش عالي راه پيدا مي كنند كه در اين ميان دانشگاه پيام نور بيشترين بار آموزشي كشور را بدوش مي كشد به نحوي كه از 77 واحد به حدود 500 واحد رسيده است. اين گسترش كمي و كيفي با پاسخگويي به نيازهاي اساسي آموزشي باعث ايجاد تحولي علمي در جامعه شده است.
     تعداد دانشجويان دانشگاه پيام نور يك ميليون دانشجو در مقاطع كارشناسي و كارشناسي ارشد اعلام شده است و توجه به اينكه امروز پديده پشت كنكور ماندن داوطلبان ورود به دانشگاه يك معضل بزرگ براي جامعه است، بنابراين دانشگاه پيام نور به عنوان يك گزينه موثرمي تواند راه گشاي اين معضل باشد.
     وزارت علوم در حال تدارك براي تحقق ظرفيت بيش از يك ميليون و 500 هزار نفري براي آموزش عالي كل كشور مي باشد.
     بايد توجه كرد هرچند مجموعه فضاهاي كالبدي دانشگاه ها و موسسات آموزش عالي وابسته به وزارت علوم ، تحقيقات و فناوري، از 6/765 ميليون متر مربع در سال 1384 تنها به 6/82 ميليون متر مربع در سال 1385 افزايش يافته است كه رشدي كمتر از يك درصد را نشان مي دهد، و فضاهاي كالبدي در دست احداث در اين فاصله از رشدي معادل 12 درصد برخوردار بوده است؛ اما با ادامه اين روند رو به رشد، طي چند سال آينده رسيدن به اهداف و آرمان هاي از پيش تعيين شده اين حوزه كار دشواري نخواهد بود.
    رشته تحصيلي
     با پيشرفت علم، نياز جامعه به تخصص هاي گوناگون - در جهت نيل به تعالي جامعه - به امري اجتناب ناپذير تبديل شده است . به نحوي كه با پيشرفت مرحله به مرحله علم، رشته ها ي تخصصي تري نيز به وجود مي آيد.
     در كشور ما نيز، همراه با مقوله پيشرفت علمي جامعه، نياز به تدوين و تاسيس رشته هاي تخصصي، مورد توجه دولتمردان بوده است. بنابراين گسترش چشمگيري درايجاد رشته هاي متنوع علمي و حتي بين رشته اي در مراكز علمي- پژوهشي سراسر كشور و تامين نيروهاي علمي مجرب جهت آموزش دانش پژوهان صورت گرفته كه ناشي از عملكرد مطلوب مسئولان امر است.
    استعدادها را هم بايد در دانشگاه جذب كرد. در بيرون دانشگاه ها استعدادهاي خيلي خوبي وجود دارد. تا آنجايي كه ممكن است، بايد اين استعدادها را جذب دانشگاه ها كرد .
     جذب استعدادهاي خوب نياز به بالابردن كيفيت رشته هاي تحصيلي دارد كه در اين راستا قوانين و مقررات خاصي در ابعاد مختلف متون آموزشي، كادر آموزشي، مركز آموزشي و... وضع شده است كه در صورت عدم رعايت هر يك از بندها از اعطاي مدرك علمي از سوي آموزش عالي جلو گيري به عمل مي آيد.
     بنابراين مي توان گفت؛ توسعه كيفي، با منطق و هدفمند در همه ابعاد از برنامه هاي وزارت علوم در طي سه دهه اخير مي باشد.
     بحث كيفي سازي رشته ها، با توجه به نياز جامعه، يك نوع تحول در رشته ها، برنامه هاي درسي و رشته هاي ميان رشته اي مي باشد.
     تغيير محتوي دروس و متون درسي جزءبرنامه هاي اصلي وزارت علوم در بحث كيفي سازي به شمار مي رود.
     اين امر با توجه به مقاطع مختلف كارداني، كارشناسي، كارشناسي ارشد، دكترا، فوق دكترا به صورت هاي مختلف پيوسته، نا پيوسته، حضوري و غير حضوري متناسب با نوع رشته و نياز جامعه در حال برگزاري است.
     اين تحول علمي كشور در كيفيت و توانمندي نظام آموزشي در جامعه نتايج زير را به همراه داشته است:
    1 - تربيت و پرورش دانش آموختگاني مجرب در حيطه هاي تخصصي مختلف .
    2 - بيش از 25 درصد از جمعيت دانشجويي دانشگاه هاي جامع و تخصصي كشور مشغول تحصيل در مقطع تحصيلات تكميلي مي باشند.
    3 - از دستاوردهاي موفق دولت در سه دهه اخير شناسايي، تدوين و تاسيس رشته هاي بين رشته اي بخصوص در حيطه علوم انساني بوده؛ كه منجر به ايجاد رشته هاي بين رشته اي تخصصي تر شده، اين در حالي است كه فارغ التحصيلان اين رشته ها داراي پتانسيل بالايي هستند. تعداد اين رشته ها به حدود 75 رشته مي رسد.